Showing posts with label Bahasa Jawa. Show all posts
Showing posts with label Bahasa Jawa. Show all posts

Wayang Kulit

5:20 PM Add Comment

Wayang Kulit

Wayang ialah pertunjukan drama tradisionil yang terkenal sekali di Indonesia. Lakon wayang biasanya menurut dongeng yang diambil dari epik Ramayana dan Mahabharata. Kedua epik ini asalnya dari India, tapi ceritanya sudah diubah orang Jawa dulu. Ada lakon lagi yang menurut dongeng Indonesia usang menyerupai dongeng Kala Rau dan dongeng Panji.

Wayang ialah pertunjukan drama tradisionil yang terkenal sekali di Indonesia Wayang Kulit

Di pulau Jawa dan Bali ada beberapa macam wayang. Yang paling terkenal ialah wayang kulit yang dimainkan dengan boneka wayang yang dibentuk dari kulit. Boneka wayang yang dibentuk dari kayu digunakan dalam pertunjukan wayang golek dan wayang klitik. Hanya wayang kulit yang biasanya dimainkan pada malam hari, bila sudah gelap. Di belakang sebuah kelir, lampu dipasang. Orang yang menonton pertunjukan wayang kulit duduk di depan kelir. Mereka hanya sanggup melihat bayangan boneka wayang. Satu pertunjukan wayang sanggup makan waktu lama, hingga sembilan jam.

Sebuah pertunjukan wayang dimainkan oleh Ki Dalang, artinya tukang cerita. Dia selalu duduk di belakang kelir sedang memainkan wayang. Ki Dalang penting sekali alasannya ialah dia yang memainkan semua boneka wayang dan menyuarakan teks mereka. Dia juga yang bernyanyi dan yang memimpin gamelan wayang.

Dalam satu set wayang ada beberapa ratus watak; ada yang baik, ada yang jahat. Yang baik selalu dimainkan di sebelah kanan dalang, dan yang jahat dimainkan di sebelah kiri dalang. Boneka wayang yang tidak digunakan dipasang di sebuah batang pohon pisang yang ada di depan Ki dalang. Di antara tabiat wayang yang terkenal ialah lima saudara Pandawa; nama mereka Yudisthira, Bima, Arjuna, Nakula dan Sadewa. Mereka tokoh dongeng Mahabharata yang menceritakan perang saudara.

Alat musik yang paling penting dalam gamelan wayang ialah alat pukul yang namanya gender. Musik yang dimainkan berubah mengikuti cerita. Ki Dalang pakai pemukul kayu (cempala) dan kotak kayu besar, yang biasanya digunakan untuk menyimpan semua tabiat wayang, untuk memberitahu kepada pemain gamelan, musik macam apa yang harus dimainkan.

Asal Usul Wayang 

Ditinjau dari sejarah yang ada, asal permintaan wayang dianggap telah hadir sejak 1500 tahun sebelum Masehi. Wayang lahir dari para cendikia nenek moyang suku Jawa di masa silam. Pada masa itu, wayang diperkirakan hanya terbuat dari rerumputan yang diikat sehingga bentuknya masih sangat sederhana. Wayang dimainkan dalam ritual pemujaan roh nenek moyang dan dalam upacara-upacara budpekerti Jawa. 

Pada periode selanjutnya, penggunaan bahan-bahan lain menyerupai kulit hewan buruan atau kulit kayu mulai dikenal dalam pembuatan wayang. Adapun wayang kulit tertua yang pernah ditemukan diperkirakan berasal dari kala ke 2 Masehi. 

Perkembangan wayang terus terjadi. Cerita-cerita yang dimainkan pun kian berkembang. Adapun masuknya agama Hindu di Indonesia pun telah menambah khasanah kisah-kisah yang dimainkan dalam pertunjukan wayang. Kisah Mahabrata dan Ramayana merupakan 2 pola kisah yang menjadi favorit pada zaman Hindu Budha di masa itu. Kedua epik ini dinilai lebih menarik dan mempunyai kesinambungan dongeng yang unik sehingga pada kala ke X hingga XV Masehi, kedua kisah inilah justru yang menjadi dongeng utama dalam setiap pertunjukan wayang. 

Kesukaan masyarakat Jawa pada seni pertunjukan wayang pada masa tersebut juga kuat terhadap proses penyebaran agama Islam di tanah Jawa. Sunan Kalijaga misalnya, dikala dia berdakwah, dia akan menggelar pertunjukan wayang dan memainkannya untuk mengundang banyak orang datang. Dalam pertunjukan itu, dia menyisipkan pesan moril dan dakwah islam secara perlahan biar masyarakat yang secara umum dikuasai masih memeluk Hindu dan Budha itu tertarik untuk mengetahui Islam lebih dalam. 

Sumber: dari banyak sekali blok wayang kulit
Trimakasih atas kunjungan anda semoga sanggup menambah wawasan anda

Bab Geguritan, Paugeran Geguritan Lan Langkah-Langkah Kanggo Mahami Sawijining Geguritan

7:20 AM Add Comment
Geguritan merupakan sastra kuno yang mempunyai ciri sastra usang atau klasik yang berifat anonimyaitu tanpa nama pengarang dan penulis. Hal ini disebabkan pada zamanya seorang penulis tidakmau menonjolkan diri dan karyanya dianggap milik bersama.Kata geguritan dalam kamus Bali

Indonesia berasal dari kata gurit artinya ‘gubah’, ‘karang’,‘sadur,. (Depdiknas Prop. Bali, 1991 :254). Dalam Kamus Umum Bahasa Indonesia dijelaskan“geguritan itu berasal dari kata gurit artinya sajak atau syair” (Poerwadarminta, 1986 :161),

Adapun mengenai klarifikasi perihal Geguritan anda sanggup baca melalui BAB Geguritan, Paugeran Geguritan lan Langkah-langkah Kanggo Mahami Sawijining Geguritan dibawah ini.

BAB Geguritan, Paugeran Geguritan lan Langkah-langkah Kanggo Mahami Sawijining Geguritan

Geguritan merupakan sastra kuno yang mempunyai ciri sastra usang atau klasik yang berifat an BAB Geguritan, Paugeran Geguritan lan Langkah-langkah Kanggo Mahami Sawijining Geguritan

Pengertian Geguritan
Geguritan yaiku puisi jawa gagrag anyar kang ora kaiket dening paugerahan tertamtu. Bebas jumlah larik larik ukara ing saben pada, jumlahe pada, pilihan basa kang digunakake, maksude panggurit ana kang nggunakake purwakanthi kadhang ora migunakake purwakhanti. Geguritan kang migunakake purwakanthi yen dirunngokake luwih kepenak(luwih nges). Supaya luwih cetha wacanen paugerane geguritan.

Paugerane geguritan:
1. Ora kaiket wewaton guru gatra, guru wilangan, lan guru lagu.
2. Luwih ngutamakake babagan isine kang mentes, apik, endah, lan uga becik.
3. Kanggo nambah kaendahan basa nggunakake purwakanthi sawetra bae.
4. Isi pitutur, piweling, kritik, protes, sindiran, pangresah, pamundhut, lan sapanunggalane.

Langkah Langkah kanggo mahami sawijining geguritan:
1. Wacanen geguritan kanthi permati, yen perlu dibolan baleni.
2. Gatekna korelasi larik ukara, banjur wewehana tandha kanggo munggel (jeda), upamane punggel sauntara wewehana tandha (/) lan kanggo sigeg wewehana tanda (//).
3. Golekna teges tembung tembung kang kok anggep angel, kanthi terus dieling eling, menawa tembung tembung sajarone geguritan sanggup duwe teges lugu, entar, sanggup uga lambang utawa gegambaran.
4. Perlu digatekaku menawa saben karangan mesthi duwe pesen utawa amanat kang kepingin disampekake marang pamaca.
5. Tambahana tembung utawa wanda saengga ukarane dadi sedherhana lan praktis dimangerteni.

Sawijining geguritan duwe struktur batin utawa hakekat sing dumadi saka: tema, suasana, nada lan amanat, kang mujudake jiwaning geguritan kang ora sanggup dipisahake.

Rangkuman Geguritan:
1. Nada
Nada ing geguritan yaiku perilaku batin panganggit, sing arep diekspresiake marang pamaca. Ana nada nuturi, panyaruwe, nyindhir, berontak, meri, drengki, sedhih, kuciwa, benci, bungah, lan sapanunggalane.

2. Suasana
Suasana batin pamaca, akhir sawise maca geguritan.

3. Irama
Irama uga diarani ritme, yaiku salah sijine unsure kang ana gandheng cenenge karo potongan bab kang sarwa teratur

4. Pilihan Tembung
Pilihan tembung uga diarani diksi, kanggo ngasilake geguritan kang trep, pangaggit mesthi mikirake pilihan tembung kang mathuk. Dene tembung tembung kang digunakake ana kang duwe teges lugu utawa apa anane (Denotatif), Tembung kang duwe teges entar utawa ora sabenere (konotatif), citra utawa pralambang.

5. Tembung entar
Mujudake tembung kang tegese wis owah saka teges kang baku.

6. Pralambang
Pralambang iku kena dianggep kaya dene pasemon. Tembange liya pralampita, wujuding pralambang warna warna, ana kang wujudake gegambaran utawa pepethan, solah bawa barang utawa basa.

7. Purwakhanti
Tembung "purwa tegese wiwitan, ngarep. dene tembung "kanthi tegese kanca, gandheng, karo,nganggo. Purwakanthi kena ditegesi gandheng karo ngarep. Kang dikarepake "purwakanthi" yaiku tetembungan kang runtut karo tembung mburine, ngenani potongan swarane, sastra utawa tembunge.

Demikian mengenai materi yang sudah saya paparkan yang membahas tentang BAB Geguritan, Paugeran Geguritan lan Langkah-langkah Kanggo Mahami Sawijining Geguritan, agar sanggup menambah anda dalm pembelajaran bagi anda semua.Terimaksih

Pengerten Lan Jenise Tembung

5:20 AM Add Comment
Pengerten Lan Jenise Tembung
Tembung ing basa Indonésia diarani kata. Tembung iku swara lan campurané swara kang metu saka pocapan. Tembung uga nduwé teges gabungané abjad kang nduwé arti ing sawijining basa.

Ana ing mriki klarifikasi kepingan Pengerten lan Jenise Tembang, Mangga disimak lan pahamake !!!


Pengerten Lan Jenise Tembung

Pengerten Tembung
 sakabehe tembung kang durung owah saka asale Pengerten Lan Jenise TembungTembung kaperang dadi loro :
1.Tembung lingga: sakabehe tembung kang durung owah saka asale(kata dasar)
Tuladha tembung lingga: lunga, meja, pangan.

2.Tembung andhahan: sakabehe tembung kang wis owah saka asale (linggane).Tembung lingga owah dadi tembung andhahan amarga :

– oleh ater-ater (awalan) tuladha : dijiwit > di + jiwit

– oleh seselan (sisipan) tuladha : tinulis > tulis + seselan –in-

– oleh panambang (akhiran) tuladha: renea > rene + a

– dirangkep (diulang) tuladha: nesu-nesu (dwilingga), lelungan (dwipurwa), ubang-ubeng (dwi lingga salin swara), nyengingis(dwiwasana)

Wujude ater-ater:
1. Ater-ater hanuswara > m-, n-, ny-, ng-
Tuladha :
Bapak mundhut sepedha motor. → mundhut: m- + pundhut
Kadang Tani wayahe padha nandur pari,  → nandur:  n- + tandur
Pak Dhe ngundhuh kambil. → ngundhuh: ng- +  undhuh.
LSP.

2. Ater-ater tripurusa: dak-, kok-, di-
Bukune dakgawa lho!  → dakgawa: dak- + gawa
Apa kang koktulis iku?  → koktulis: kok- + tulis
Tase digawa Tari. → digawa: di- + gawa

3. Ater-ater liyane: sa, pa, pi pra, tar, pan, kapi, kuma.lly.

BASA ING KASUSASTRAN
1. Tembung saroja
Tembung saroja iku tembung loro kang padha tegese dianggo bebarengan
tuladha: tumpang tindhih, dana driyah, mukti wibawa, tingkah laku

2. Tembung yogaswara
Tembung yogyaswara iku tembung kang ngresepake, amarga kepenak dirungokake.
Tuladha: dewa-dewi, apsara-apsari, kedhana-kedhini

3. Tembung garba.
Tembung garba yaiku nggandheng tembung loro utawa luwih kanthi cara nyuda cacahing wanda   (suku  kata).
Tuladha :
narendra → nara + endra
lagyantuk → lagi + antuk
dupyarsa → dupi + arsa
kapyarsa →kapi + arsa

4. Tembung rura basa
Rura basa: tembung kang sajatine luput, nanging amarga dianggo terus mula banjur dianggep lumrah
lan bener.

5. Tembung kerata basa.
Tembung kerata basa negesi tembung kanthi cara diothak-athik tegese dadi mathuk/cocok
Tuladha :
krikil → keri ing sikil
tandur → ditata karo mundur.

6. Tembung entar.
Tembung entar iku tembung kang ora dapat ditegesi mung sawantahe/apa anane (kata kias)
Tuladha:
lobok atine → sabar
dawa tangane → seneng njupuk darbeking liyan.

7. Tembung Paribasan.
Paribasan iku unen-unen kang ajeg panganggone, mawa teges entar (kias) tetembungane wantah
(lumrah), ora nganggo pepindhan (gegambaran).
Tuladha:
Ana catur mungkur → ora gelem ngrungokake rerasan ala,
Desa mawa cara negara mawa tata → saben papan duwe adat/tata cara dhewe-dhewe,
Becik ketitik ala ketara  → tumindak ala lan becik iku bakal ketara tembe mburine.

8. Tembung bebasan
Tembung bebasan unen-unen kang ajeg panganggone, duwe teges entar (kias) mawa pepindhan
(gegambaran) kewan, barang, kahananing digambarake sipate wong.
Tuladha:
Nabok nyilih tangan → tumindak ala kanthi kongkonan
Emban cindhe emban siladan → ora adil/pilih kasih
Rebut balung tanpa isi: padudon jalaran barang sepele.

9. Tembung saloka
Tembung saloka iku unen-unen kang ajeg panganggone mawa pepindhan (gegambaran) kewan,
barang, utawa kahanan, kang dipindhakake wonge lan tembunge sing dadi pepindhan dumunung ing
ngarep ukara utawa dadi jejer
Tuladha:
Jati ketlusupan ruyung → golongane wong apik kelebon wong ala
Idu didilat maneh → murungake kesepakatan kang wis diucapake
Belo melu seton → melu grubyak grubyuk ora ngerti karepe.

Kajaba iku, ing bahan sing saya dapat aplikasi definisi yaiku Pengerten Lan Jenise Tembung, uga migunani kanggo sampeyan semua.Terimakasih

Tata Cara Unggah Ungguh Basa

5:20 PM Add Comment
Ing tanah jawa iku kudu duweni unggah ungguh basa.Amarga unggah ungguh iku sanggup kanggo ngurmati marang wong kang ana sak kiwo tengene awake dewe.Marang sawijining maksud utawa kekarepan marang wong sing diajak guneman. Basa uga dadi sarana kanggo nglairake panguneg-uneg kanthi cara nulis utawa maca. Mula anggone nggunaake basa kudu trep ora kena tumpang suh, kudu mangerteni marang sapa sing diajak guneman.

Ing mriki bade kula kautaraake marang bahan Tata Cara Unggah Ungguh Basa, mangga di simak lan pahamake.

Tata Cara Unggah-Ungguh Basa

Ing tanah jawa iku kudu duweni unggah ungguh basa Tata Cara Unggah Ungguh Basa
Manut owah gingsire jaman, ragam basa Jawa saiki mung kapantha dadi loro, yaiku basa ngoko lan basa krama. Basa ngoko kapantha maneh dadi loro: ngoko lugu lan ngoko alus. Basa krama uga kapantha dadi loro: krama lugu lan krama alus.
Bedane ngoko lugu, ngoko alus, krama lugu lan krama alus kaya kang kaandharake ing ngisor iki :
1. Ngoko Lugu
Ngoko lugu wujude kabeh tetembungane migunakake tembung ngoko. Ngoko lugu digunakake kanggo omong-omongan antarane wong sing wis kekancan erat lan wong renta marang anake.
Tuladha:
1.Kowe mengko ana ngomah apa ora?
2.Amir ora mlebu sekolah jalaran lara weteng.
3.Kowe sida melu bapak menyang Sala apa ora Le?

2. Ngoko Alus
Ngoko alus wujude tembung-tembung ngoko kang kacampuran tembung krama kanggo ngajeni wong sing diajak guneman/omongan. Ngoko alus biasane digunakake kanggo omong-omongan antarane wong tuwa kang wis erat nanging isih padha ngajeni, wong tuwa marang wong nom sing diajeni, lan kanggo ngomongake wong sing diajeni.
Tuladha:
1) Pak Parna saiki wis rawuh apa durung?
2) Panjenengan arep tindak menyang Gunungkidul dina apa?
3) Mas Parja arep siram saiki apa mengko?

3.Krama Lugu
Krama lugu wujude kabeh tetembungane nganggo tembung krama nanging wuwuhane isih migunakake wuwuhan basa ngoko. Krama lugu biyasane digunakake dening bakul ing pasar menawa omong-omongan karo wong kang arep tuku.
Tuladha:
1) Sampeyan mundhute sayur ingkang pundi?
2) Mangke kula betakake dhateng daleme panjenengan.
3) Kopine sampun diunjuk eyang kakung.

4. Krama Alus
Krama alus wujude kabeh tetembungane krama kabeh. Krama alus digunakake kanggo wong nom menawa matur marang wong tuwa, anak buah marang pimpinan, lan wong sing durung kenal.
Tuladha:
1) Mangga pinarak, panjenengan sampun dipuntengga bapak.
2) Menawi sampun dados tugasipun saged dipunkempalaken.
3) Bapak lan ibu sampun tindak dhateng Jogja era wingi.
4) Pak, kula badhe nyuwun arta kangge tumbas buku basa Jawi.

Demikian atas share yang saya postingkan mengenai Tata Cara Unggah Ungguh Basa ,semoga sanggup membantu anda dalam pembelajaran.Mohon maaf atas kekurangan dalam penulisannya.Terimakasih

Aksara Jawa

8:37 PM Add Comment

AKSARA JAWA

Apa itu abjad Jawa? 

Aksara Jawa yang dalam hal ini yaitu Hanacaraka (dikenal juga dengan nama Carakan) yaitu abjad turunan abjad Brahmi yang digunakan atau pernah digunakan untuk penulisan naskah-naskah berbahasa Jawa, Makasar, Madura, Melayu, Sunda, Bali, dan Sasak. 

Bentuk Hanacaraka yang kini digunakan sudah tetap semenjak masa Kesultanan Mataram (abad ke-17) tetapi bentuk cetaknya gres muncul pada kala ke-19. Aksara ini yaitu modifikasi dari abjad Kawi dan merupakan abugida. Hal ini sanggup dilihat dengan struktur masing-masing huruf yang paling tidak mewakili dua buah huruf (aksara) dalam huruf latin. Sebagai pola abjad Ha yang mewakili dua huruf yakni H dan A, dan merupakan satu suku kata yang utuh bila dibandingkan dengan kata “hari”. Aksara Na yang mewakili dua huruf, yakni N dan A, dan merupakan satu suku kata yang utuh bila dibandingkan dengan kata “nabi”. Dengan demikian, terdapat penyingkatan cacah huruf dalam suatu penulisan kata apabila dibandingkan dengan penulisan abjad Latin. 

Penulisan Aksara Jawa 
Pada bentuknya yang asli, abjad Jawa Hanacaraka ditulis menggantung (di bawah garis), menyerupai abjad Hindi. Namun pada pengajaran modern menuliskannya di atas garis. 

Aksara Hanacaraka mempunyai 20 huruf dasar, 20 huruf pasangan yang berfungsi menutup bunyi vokal, 8 huruf “utama” (aksara murda, ada yang tidak berpasangan), 8 pasangan huruf utama, lima abjad swara (huruf vokal depan), lima abjad rekan dan lima pasangannya, beberapa sandhangan sebagai pengatur vokal, beberapa huruf khusus, beberapa tanda baca, dan beberapa tanda pengatur tata penulisan (pada). 

1. Huruf Dasar (Aksara Nglegena) Aksara Nglegena yaitu abjad inti yang terdiri dari 20 suku kata atau biasa disebut Dentawiyanjana, yaitu: ha, na, ca, ra, ka, da, ta, sa, wa, la, pa, dha, ja, ya, nya, ma, ga, ba, tha, nga 

 Aksara Jawa yang dalam hal ini yaitu Hanacaraka  AKSARA JAWA


2. Huruf Pasangan (Aksara Pasangan) Aksara pasangan digunakan untuk menekan vokal konsonan di depannya. Misal, untuk menuliskan mangan sega (makan nasi) akan diharapkan pasangan untuk “se” biar “n” pada mangan tidak bersuara. Tanpa pasangan “s” goresan pena akan terbaca manganasega (makanlah nasi).

Berikut daftar Aksara Pasangan:

 Aksara Jawa yang dalam hal ini yaitu Hanacaraka  AKSARA JAWA

3. Huruf Utama (Aksara Murda) Aksara Murda yang digunakan untuk menuliskan awal kalimat dan kata yang mengatakan nama diri, gelar, kota, lembaga, dan nama-nama lain yang jikalau dalam Bahasa Indonesia kita gunakan huruf besar.
Berikut Aksara Murda serta Pasangan Murda:
 Aksara Jawa yang dalam hal ini yaitu Hanacaraka  AKSARA JAWA

Sampai disini bergotong-royong sudah sanggup pribadi dicoba dan biasanya dianggap sah-sah saja tanpa suplemen aksara-aksara yang lain (seperti kutulis di bawah). Karena yang berikutnya rada riweuh juga mempelajarinya.

4. Huruf Vokal Mandiri (Aksara Swara) Aksara swara yaitu huruf hidup atau vokal utama: A, I, U, E, O dalam kalimat. Biasanya digunakan pada awal kalimat atau untuk nama dengan awalan vokal yang mengharuskan penggunakan huruf besar.
 Aksara Jawa yang dalam hal ini yaitu Hanacaraka  AKSARA JAWA

5. Huruf vokal tidak sanggup bangkit diatas kaki sendiri (Sandhangan) Berbeda dengan Aksara Swara, Sandangan digunakan untuk vokal yang berada di tengah kata, dibedakan termasuk menurut cara bacanya.

 Aksara Jawa yang dalam hal ini yaitu Hanacaraka  AKSARA JAWA

6. Huruf suplemen (Aksara Rekan) Aksara Rekan yaitu huruf yang berasal dari serapan bahasa asing, yaitu: kh, f, dz, gh, z
 Aksara Jawa yang dalam hal ini yaitu Hanacaraka  AKSARA JAWA

7. Tanda Baca (Pratandha) Dalam penulisan kalimat dalam Aksara Jawa dibutuhkan pula pembubuhan tanda baca, yang berbeda-beda dalam penggunaannya.  

Selain huruf, Aksara Jawa juga punya bilangan (Aksara Wilangan)
Semoga sanggup menambah wawasan anda dalam mata pelajaran Bahasa Jawa.
Dari materi-sekolah.com Silahkan Kunjungi blog saya